عضویت / ورود

به مناسبت روز جهانی مساجد؛

جوامع مسلمان و نقش زنان در مساجد

 زینب قاسمی

دانشجوی مطالعات امریکا دانشگاه تهران

 

مساجد همواره مرکز رشد، آموزش‌های اخلاقی و معنوی، و مکانی عمومی‌‌ برای بحث بر سر دغدغه‌های مسلمانان، و نشان دادن واکنش به اموری بود‌ه‌اند که جوامع مسلمان را تهدید می‌کرده است. کلام قرآن در باب تساوی مسئولیت زنان و مردان در ارتقای خیر عمومی‌‌روشن است: "و مردان و زنان با ايمان دوستان يكديگرند كه به كار‌هاى پسنديده وا می‌دارند و از كار‌هاى ناپسند باز می‌دارند و نماز را بر پا می‌كنند و زكات می‌دهند و از خدا و پيامبرش فرمان می‌برند. آنانند كه خدا به زودى مشمول رحمتشان قرار خواهد داد كه خدا توانا و حكيم است (التوبه 9:71)"

مساجد در بسیاری از جوامع اسلامی صرفاً مکانی برای عبادت نیستند، بلکه نمادی برای بسط علم هم هستند. زنان در بسیاری از کشور‌های اسلامی‌، به عنوان واعظ، مدرس، و مفسر متون مذهبی برای اسلام تبلیغ می‌کنند.

در حال حاضر بیشتر مساجد فضا و تمهیداتی برای شرکت زنان در مراسم مختلف در نظر گرفته‌اند؛ زنانِ بامعلومات، زنان دیگر را آموزش می‌دهند و به آنها می‌آموزند که علیه ظلم و نابرابری که ریشه در سوءبرداشت و سوءتعبیر دارد، مبارزه کنند. علاوه بر این، برنامه‌های آموزشی، آنها را در حرکت به سوی دانش و آگاهی یاری می‌رسانند. هنگامی‌که زنان در مساجد حاضر باشند، فرزندانشان هم به شرکت ترغیب می‌شوند، و از این‌رو، آموزش نسل‌های بعدی در دستان زنانی قدرتمند خواهد بود.

همان‌طور که اشاره شد مساجد در جهان در کنار نفشی که به‌عنوان مکان عبادت دارند، منبع مهمی‌‌برای جامعه هستند. آنها خدمات و فعالیت‌هایی چون آموزش کودکان و جوانان، خدمات مشاوره قانونی، خدمات اسکان و منزل‌دهی، رفاهی، بهداشتی و زندگی سالم را ارائه می‌کنند. مساجد همچنین در جمع‌آوری کمک مالی برای کاهش فقر و فلاکت، فعالیت‌های بین‌مذاهبی یا چندمذهبی، برپایی هسته‌های مطالعاتی و سمینار برای زنان در مرکز اسلامی‌‌ مشارکت دارند.

نمونه آن یک گروه 500 عضوی از زنان داوطلب است که در طول ماه مبارک رمضان برای کار در بخش‌های مخصوص زنان در مسجد اعظم مکه گمارده شدند و تحت نظارت مقامات هلال احمر به زائرانی که از ناراحتی‌هایی چون فشار خون بالا یا پائین یا دیگر عارضه‌ها رنج می‌بردند، کمک‌های اولیه ارائه می‌کردند.

در قاهره بالغ بر 1000 نفر در درس‌های قرآن یا خطابه‌های مذهبیِ ایراد شده توسط زنان، در یکی از مساجد اصلی شهرِ به‌نام «الصدیق» گردهم می‌آیند. در روزهای مقرر همهمه چند صد نفر زن در اطراف مسجد به گوش می‌رسد که طبق‌های لباس و وعده‌های غذایی برای فقرا مهیا می‌کنند یا به زنان دیگر خواندن و نوشتن می‌آموزند. الصدیق همچنین کلینیک‌های درمانی و یک مرکز درمانی روزانه برای زنان و بچه‌هایی دارد که در مسجد داوطلب هستند. تمام فعالیت‌ها توسط زنان- و نه متولیان مسجد که مرد هستند- سازماندهی می‌شود.

مساجد و مراکز بیشماری در کشور‌های غیراسلامی‌‌نقش فعال بازی می‌کنند و در آنها نقش اصلی را زنان بر عهده دارند. مساجد در کشور‌های غیراسلامی ‌‌نقش مهمی‌‌در تماسِ مسلمان با یکدیگر و با دیگر اجتماعات و در عین حال در آشنایی غیرمسلمانان با اسلام دارند. از این‌روست که مساجد جایی برای جستجوی دانش اسلامی ‌‌برای مسلمانان و غیرمسلمانان است؛ در آ‌ها کلاس‌های رسمی ‌‌برای کسانی که به تازگی به اسلام گرویده‌اند، برگزار می‌شود تا با آموزه‌های اسلامی ‌‌آشنا شوند. بچه‌ها هم در کنار آموزش‌های سکولاری که در مدارس می‌بینند، در اینجا تحت آموزش اسلامی قرار می‌گیرند. ضیافت افطار، ضیافت عید، ازدواج، و دیگر جشن‌های اسلامی ‌‌در مساجد برگزار می‌شود تا مسلمانان از حالِ یکدیگر باخبر شوند.

در بسیاری از مساجد در گوشه و کنار دنیا، امکان دسترسی به کتابخانه‌های مرجع بین‌المللی هم وجود دارد و مردم می‌توانند در آنجا درخصوص اسلام مطالعه کنند. معلمان و متخصصانِ دانشمند (که بسیاری از آنان زن هستند، زیرا زنان وقت آزاد بیشتری دارند) دانش‌آموزان را در این اجتماعات هدایت می‌کنند و به آنان در زمینه اسلام و برخی از مباحث اجتماعی مشاوره می‌دهند. پزشکان مسلمان، چه زن و چه مرد، کلینیک درمانی رایگان برای فقرا و اعضای نیازمند (هم مسلمان و هم غیرمسلمان) که فاقد بیمه هستند یا آن‌هایی که نیاز به درمان فوری دارند، بنا کرد‌ه‌اند.

علاوه بر این کارکردهای مثبت و نقش مؤثر زنان در مساجد و مراکز اسلامی در جهان مناقشات و انحرافاتی نیز وارد این مراکز شده است. به عنوان مثال اخیراً بحث‌هایی بر سر جایگاه برابر زن و مرد در مسجد و برخی جنبش‌ها با عنوان «جنبش زنان مسجد» شکل گرفته است. لایحه اسلامی‌‌ حقوق زنان در مسجد توسط عصرا نومانی، گزارشگر سابقِ وال استریت ژورنال، نوشته شد‌ه‌ است. این لایحه برای جواع مسلمان مناقشه‌برانگیز است زیرا تنوع اجتماعی و فرهنگی را جوامع اسلامی ‌‌مختلف نادیده می‌گیرد و معتقد است 10 حق باید برای زنان هنگام مشارکت در فعالیت‌های مسجد قائل شد؛ وارد شدن به مسجد از درِ ورودی اصلی، عدم اجبار به وارد شدن از در پشتی و دسترسی کامل به مسجد بدون موانعی است که برای جدا کردن زنان از مردان تعبیه شد‌ه‌اند. این فهرست ادامه دارد و به اعطای این حق می‌رسد که زنان طبق آن محق هستند آزادانه اعضای جماعتِ حاضر در مسجد را، چه زن و چه مرد، مخاطب قرار دهند و حق داشتن جایگاه رهبری و دریافتِ رفتاری همسان با مردان را نیز داشته باشند. یکی از مناقشه‌برانگیزترین بخش‌های لایحه، بندی است که خواستار «حق اسلامی ‌‌داشتن جایگاه رهبری، از جمله جایگاه پیش‌نماز، یا امام» است.

یک گروه بحث‌برانگیز دیگر سازمان اصلاح‌طلبِ آمریکاییِ تازه‌کاریست که با عنوان «مسلمانان و ارزش‌های پیشرو» شناخته می‌شوند. این گروه اقداماتی می‌کند که مسلمانان آن را به واسطه شکستن تابو‌ها، انحراف از آموزه‌های اسلامی ‌‌می‌دانند. مانند اینکه زنان به‌عنوان اعضای اصلی و متولیان نماز هستند، امامانِ همجنس‌گرای مذکر مراسم ازدواج‌‌های اسلامی‌‌ را برگزار می‌کنند، و زنان و مردان شانه‌به‌شانه یکدیگر نماز می‌گزارند. این اقدامات اعتراضات گسترد‌ه‌ای در میان جوامع مسلمانان و مساجد برانگیخته و آنها را بر آن داشته است که خواستار بازگشت به آموزه‌های اسلامی‌‌ راستین شوند.

 ------------------------

منبع:

مهرخانه

نظر دادن

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط .... در وب سایت منتشر خواهد شد
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد

  • پربیننده‌ترین‌ها
  • برگزیده‌ها
  • آخرین‌ها

Developed in conjunction with Ext-Joom.com